Nhibernate-1

Nhibernate-1

Merhaba…Tahminimce bir kaç bölümden oluşacak yazı dizimizde Nhibernate teknolojilerini uygulamalı olarak incelemeye çalışacağız.Fırsat bulabilirsek ActiveRecord’a da değineceğiz. Basitçe bir web uygulaması yapıp Nhibernate’in çalışma mantığını irdeleyeceğiz.Basit uygulama deyince aklınıza sağda solda rastladığımız tercüme makalelerde geçen console uygulamaları gelmesin. Nesneler arasındaki ilişkilerin nasıl düzenlendiğini,performans karşılaştırmaları,sık rastlanan hataların ne anlama geldikleri en önemlisi web uygulaması içinde session yönetimine değineceğiz.

Nhibernate bildiğiniz gibi -en azından benim gözümde- çoktan tarih olmuş relational database management systemlerin yerini alan object relational mapping araçlarından biridir.Javada kullanın Hibernate’in .net için yazılmış şeklidir.Sınıfların bir mapping dosyası ile veritabanında yer alan tabloların alanlarıyla ilişkilendirilmesi mantığına dayanır.Nhibernate’i buradan edinebilirsiniz.Ben Nhibernate 1.2.1.400 versiyonunu kullanıyorum.
Neden Nhibernate?
Çevrenizde “Eski köye yeni adet”,”Ben zaten bu işleri kendi veri sınıfımla yapıyorum,”datatable doldur boşalt! en güzeli..” şeklinde gelecek muhtemel tepkilere verilecek bazı cevaplarımız olmalı.Örneğin bir arkadaşınız “ben bu veriyi datatable ile alırım, içinde dönerek verileri sınıfa yazarım böylece nhibernate’in yapmış olduğu işi yaparım sınııfları da kullanarak OOP yapmış olurum” derse o arkadaşınız muhtemelen ORM’nin sadece O’sunu anlamış aradaki R(relational)’ye hiç dikkat etmemiş.İlişkiler gerçek dünyada olduğu gibi yazılımın da en önemli parçalarından biri…Eğer siz bir ORM aracı kullanmadan OOP mantığını sürdürmek istiyorsanız sınıfları elle doldurmanızın yanısıra aradaki bütün ilişkileri de elle oluşturmanız gerekir.
Uygulamamıza geçmeden önce net olarak anlamamız gereken bazı kavramlar var.Nhibernate ile uygulama geliştirirken bu kavramlarla sık sık karşılaşacağız.

• ISession:Uygulamanız ile veritabanızı arasında ilişki kuran,içinde ADO.Net bağlantısı bulunduran veritabanı işlemlerini, sayesinde gerçekleştirdiğimiz yapı.
• ISessionFactory: Verilen konfigürasyon dosyasını okuyup size Nhibernate session’ları(ISession) oluşturan yapı.
• ITransaction: Session içinde atomik kod blokları(transaction) oluşturmamıza yarayan yapı.
• Persistent Object: Veritabanında karşılığı bulunan ISession içerisinde yaşayan nesnelerimize verilen ad.Örneğin veritabanından çektiğimiz bir ogrenci nesnesi persistent objecttir.Nesnenin o an id alanı doludur.
• Transient Object: Veritabanında karşılığı bulunmayan ISession ile ilişkisi olmayan muhtemelen uygulama tarafından henüz oluşturulan nesnelerimize verilen ad.Nesnenin henüz id değeri atanmamıştır.
• Detached Object: Persistent olan nesnenin bağlı olduğu Session’ın kapanması sonucu oluşan durumdur.Nesnenin id alanı doludur ve muhtemelen veritabanında bir kayıda karşılık gelmektedir.

Burda dikkat etmemiz gereken diğer bir nokta ASP.net Session ile Nhibernate Session kavramlarını karıştırmamamız gerektiğidir.Birbirinden farklı olan bu kavramları ileride beraber kullanacağız.
Uygulama
Ufak ufak uygulamamıza geçip yukarıda bahsetteğimiz konuları kod üzerinde görelim.Uygulamamızı MVP(Model View Presenter) mantığıyla geliştireceğiz.
Bir sanal okul uygulaması geliştirceğiz.Aşağıdaki diagramda da veritabanı tablolarımızın biribirleriyle ilişkilerini görebilirsiniz.İlişkileri kısaca özetlersek;

• Bir okul içinde birden fazla sınıf olabilir.Bir sınıfın bir okulu vardır.


• Bir sınıfın birden fazla öğrencisi olabilir.Bir öğrencinin bir sınıfı vardır.


• Bir öğrencinin birden fazla dersi olabileceği gibi bir dersin birden fazla öğrencisi olabilir.Burda dikkat ederseniz many-to-many ilişki kurmak yerine çapraz tablo kullandık.(n-1 1-n = n-n)

Uygulamamızın Model-View-Presenter yaklaşımı ile geliştireceğiz.Solution içerisinde yer alan projelerimiz şöyle:

SanalOkul: Web uygulamamız SanalOkul.DAO: Nhibernate ile veritabanı erişim yapacağımız proje.Nhibernate’i kullanabilmemiz için aşağıdaki dll’lerin projeye referans olarak eklenmesi gerekir. –>Iesi.Collections.dll –>Castle.DynamicProxy.dll –>log4net.dll –>NHibernate.dll SanalOkul.Domain: Modellerimizin bulunduğu proje SanalOkul.Presenter resenter yapısının bulunduğu proje Nhibernate’in web uygulamasında çalışabilmesi için hbm.xml uzantılı mapping dosyalarımızın “Build Action” değerini “embedded resource” yapmamız gerekmektedir.Aksi takdirde Nhibernate ilişkilendirmenizi yapamaz.”Unknown entity class” hatası alırsınız.

Şimdi nhibernate konfigurasyon ayarlarımızı set edelim.
Bunun için iki farklı yöntem mevcut.Direk kod içerisinden bu ayarlar set edilebileceği gibi bir xml dosyası üzerinden -ki tavsiye edilen yöntem budur- set edilebiliyor.

using System.Collections.Generic;
 using NHibernate;
 using NHibernate.Cfg;
 using SanalOkul.Domain; 
 namespace SanalOkul.DAO
 {
     public class OkulDAO:IOkulDao
     {
         private static ISessionFactory _sessionFactory;
         public OkulDAO()    
         {
             Configuration config = new Configuration();
             config.SetProperty("hibernate.connection.provider" , "NHibernate.Connection.DriverConnectionProvider");
             config.SetProperty("hibernate.dialect","NHibernate.Dialect.MsSql2005Dialect");
             config.SetProperty("hibernate.connection.driver_class","NHibernate.Driver.SqlClientDriver");
             config.SetProperty
("hibernate.connection.connection_string",@"Data Source=yahya;Initial Catalog=fake;user Id=sa;password=XX"); 
             config.AddAssembly("SanalOkul.Domain");
             _sessionFactory = config.BuildSessionFactory();
         }    
     }
 }

Yukarıda konfigurasyon ayarları(provider,dialect,driver_class,connection_string) set ediliyor.Daha sonra assembly set ediliyor-Bildiğiniz gibi “SanalOkul.Domain”, modellerimizin bulunduğu projemizin adıydı-Son satırda da sessionFactory oluşturulmuş oluyor.

config.AddAssembly("SanalOkul.Domain");
config.AddClass("Ogrenci").AddClass("Sinif").AddClass("Ders");

Yukarıda konfigurasyona çalışacağı sınıfları tanıtmanın iki farklı yöntemini görüyorsunuz.Biz üstteki kullanımı tercih ediyoruz.
Şimdi bu ayarları bir xml dosyası üzerinden yapalım.

<?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?>
<hibernate-configuration xmlns="urn:nhibernate-configuration-2.2">
  <session-factory>
    <property name="connection.driver_class">NHibernate.Driver.SqlClientDriver</property>
    <property name="connection.connection_string">Data Source=yahya;Initial Catalog=fake;user Id=sa;password=XXX</property>
    <property name="dialect">NHibernate.Dialect.MsSql2005Dialect</property>
    <mapping assembly="SanalOkul.Domain"/>
  </session-factory>
</hibernate-configuration>

Bu dosyayı(hibernate.cfg.xml) web uygulamamızın \bin klasörü altına koyuyoruz.Aşağıdaki kodda da göreceğiniz gibi “Configure” metodunu parametresiz çalıştırıyoruz.Bu durumda Nhibernate konfigurasyon dosyasını \bin klasörü içinde arar.

Değişikliklerden sonra OkulDao sınıfımıza bir göz atalım.

using System.Collections.Generic;
using NHibernate;
using NHibernate.Cfg;
using SanalOkul.Domain;

namespace SanalOkul.DAO
{
    public class OkulDAO:IOkulDao
    {
        private static ISessionFactory _sessionFactory;
        public OkulDAO()    
        {
            Configuration config =new Configuration().Configure();
            _sessionFactory = config.BuildSessionFactory();
        }
     }
}

Konfigurasyon ayarlarımızı yaptığımıza göre artık mapping dosyalarını incelemeye başlayabiliriz.Aşağıda Okul sınıfını ve mapping dosyasını görebilirsiniz.

using System.Collections.Generic;
namespace SanalOkul.Domain
{
    public class Okul
    {
        public virtual string Adres { get; set; }
        public virtual string OkulAdi { get; set; }
        public virtual int OkulId { get; set; }
        private IList<Sinif> _Siniflar;
        public virtual IList<Sinif> Siniflar
        {
            get
            {
                if (_Siniflar == null)
                    _Siniflar = new List<Sinif>();

                return _Siniflar;
            }
            set
            {
                _Siniflar = value;
            }
        }
    }
}

 <?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?>
 <hibernate-mapping xmlns="urn:nhibernate-mapping-2.2" >
   <class name="SanalOkul.Domain.Okul,SanalOkul.Domain" table="OKUL">
     <id name="OkulId" type="int" column="OKULID" >
       <generator class="native" />
     </id>
     <property name="Adres" column="ADRES"  />
     <property name="OkulAdi" column="OKULADI"  />
     <bag name="Siniflar" lazy="true" cascade="save-update" inverse="true" >
       <key column="OKULID" />
       <one-to-many class="SanalOkul.Domain.Sinif,SanalOkul.Domain"  />
     </bag>
  </class>
 </hibernate-mapping>

3.)Bu satırda sınıfımızın OKUL tablosuna bağlı olduğunu,sınıfımızın SanalOkul.Domain assembly’si altında olduğunu belirtiyoruz.
4.)Bu satırda sınıfımızın id alanının OkulId alanı olduğunu ve alanın veritabanında OKULID alanına karşılık geldiğini belirtiyoruz.
5.)Bu satırda id alanının set edilme metodunu belirtiyoruz.Aklıma gelmişken önemli bir kuralı söyleyelim.Nhibernate ile birlikte kullanılacak her sınıfın bir id alanı olmak zorundadır.Nhibernate, sınıfları bu id alanları üzerinden takip eder.
Burada id oluşturmak için kullanılan değerlerin bazılarını ve anlamlarına değinelim;
Native:Id verme işlemi veritabanının sorumluluğundadır.Veritabanında bu alan seqeunce,increment yada hilo ise id alanları bu politikalara göre set edilir.
Assigned:Id verme işlemi tamamen geliştiricinin insiyatifindedir.Nesne session’a gönderilmeden önce(session.save) id alanı mutlaka set edilmelidir.
Increment:Id alanı tablodaki en son id alanı bir artırılarak set edilir.
Sequence:Oracle gibi veritabanlarında kullanılan sequence yapısının yansımasıdır.Aşağıdaki gibi kullanılır.

<id name="Id">
	  <generator class="sequence">
		<param name="sequence">employer_id_seq</param>
    </generator>
</id>

Buradaki “employer_id” Veritabanındaki sequence’in adıdır.
Şahsen id verme işleminin veritabanına bırakılması taraftarıyım.Bu yüzden generator class olarak “native” kullanmayı tercih ediyorum.
7.-8.)Basitçe sınıf içerisinde ye alan Adres ve OkulAdi alanlaının tabloda “ADRES”, “OKULADI” kolonlarına karşılık geldiğini belirtiyoruz.
9.)Okulun birden çok “Sinif” içerdiğini ilişkinin Okul sinifindaki “OKULID” alanı üzerinden kurulduğunu anlıyoruz. “Lazy” kavramına performans kapsamında değineceğiz.
Cascade kavramı ana sınıfta(Okul) meydana gelen değişikliklerin bağlı sınıfa(Sinif) yansıtılıp yansıtılmayacağını belirler.
Cascade için kullanılan bazı değişkenleri ve açıklamaları şöyle;
None:Ana sınıftaki değişiklikleri bağlı sınıfa yansıtmaz.
Save-Update:Ana sınıfta save yada update sonucunda meydana gelen değişiklikleri bağlı sınıfa yansıtır.
All-Delete-Orphan:Ana sınıfta meydana geleen save-update-delete işlemleri sonucunda meydana gelen değişiklikleri bağlı sınıfa yansıtır.Ana sınıf silindiğinde bağlı tüm yavru kayıtlar da silinir.Dikkatli kullanılması gereken bir yöntemdir.
Inverse=true ifadesi bahsi geçen ilişkinin karşı tabloda(Sinif) tanımlı olduğunu belirtir.Foreign key ilişkisinin Sinif tablosunda yer aldığını gösterir.

Şimdi de ilişkinin öbür tarafına geçip “Sinif” sınıfını inceleyelim

using System.Collections.Generic;
namespace SanalOkul.Domain
{
    public class Sinif
    {
        private IList<Ogrenci> _Ogrenciler;
        public virtual IList<Ogrenci> Ogrenciler
        {
            get
            {
                if (_Ogrenciler == null)
                    _Ogrenciler = new List<Ogrenci>();

                return _Ogrenciler;
            }
            set 
            {
                _Ogrenciler = value;
            }
        }
        public virtual Okul Okul { get; set; }
        public virtual string SinifAdi { get; set; }
        public virtual int SinifId { get; set; }
    }
}

<?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?>
 <hibernate-mapping xmlns="urn:nhibernate-mapping-2.2" >
   <class name="SanalOkul.Domain.Sinif,SanalOkul.Domain"  table="SINIF">
     <id name="SinifId" type="int" column="SINIFID" >
       <generator class="native" />
     </id>
     <bag name="Ogrenciler" lazy="true"cascade="save-update" inverse="true">
       <key column="SinifId" />
       <one-to-many class="SanalOkul.Domain.Ogrenci,SanalOkul.Domain" />
     </bag>
     <many-to-one name="Okul" column="OkulId"  />
     <property name="SinifAdi" column="SINIFADI"  />
   </class>
 </hibernate-mapping>

Burada Okul sıfınının mapping dosyasından farklı olarak 10.satırı inceleyeceğiz.
10.)Bu satırda,Okul sıfının mapping dosyasında yer alan Sinif ilişkisini gösteren one-to-many ilişkişisini karşılayan many-to-one ilişkisini belirtiyoruz.

Artık kod yazmaya başlayalım.
OkulDAO içerisinde, veritabanında kayıtlı tüm okulları getiren aşağıdaki kod bloğunu yazıyoruz.

   public IList<Okul> GetAllOkul()
        {
            ISession session = _sessionFactory.OpenSession();
            ICriteria criteria = session.CreateCriteria(typeof(Okul));
            IList<Okul> liste = criteria.List<Okul>();
            return liste;
        }

3.)Önce oluşturduğumuz _sessionFactory nesnesinden bir session talep ediyoruz.
4.)Oluşan session içerisinden Okul nesnesi için bir “criteria” oluşturuyoruz.
5.)Criteria’yı çalıştırıp dönen değeri de Okul tipinde IList’e atıyoruz.
Burada neden List değil de IList kullanıyoruz diye sorabilirsiniz.Nhibernate’in dönüş değeri IList olduğu için bu şekilde kullanıyoruz.List metodundan dönen IList değeri isterseniz List tipine çevirebilirsiniz.

Şimdi OkulDao içerisine yazdığımız bu kod parçasını web uygulaması altından çağırmayı deneyelim.

using System;
using System.Collections.Generic;
using SanalOkul.DAO;
using SanalOkul.Domain;
using SanalOkul.Presenter;

public partial class _Default : System.Web.UI.Page,IOkulView 
{
    private OkulPresenter presenter;
    protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
    {
       presenter=new OkulPresenter(new OkulDAO(),this);
       presenter.Init();
    }
}

Şimdi presenter sınıfımıza bakalım.

 using System.Collections.Generic;
 using SanalOkul.DAO;
 using SanalOkul.Domain;

 namespace SanalOkul.Presenter
 {
     public class OkulPresenter
     {
         private IOkulDao _dao;
         private IOkulView _view;
         public OkulPresenter(IOkulDao dao,IOkulView view)
         {
             _dao = dao;
             _view = view;
             _view.Presenter = this;
         }
         public Init()
         {
             IList<Okul> liste= _dao.GetAllOkul();
         }
     }
 }

19.)Bu satırda kendisine default.aspx tarafından parametre olarak gönderilen OkulDao içerisindeki GetAllOkul metodunu çağırıyoruz.

İşlem sonunda gelende değerleri watch edelim:

Yukarıda gördüğünüz gibi iki adet okul nesnesi döndü.Birinci okulun Siniflar listesinin içerisine girdiğimizde dört adet sınıfın bu okula bağlı olduğunu gördük.Dikkat edilmesi gereken diğer nokta ise “Sinif” nesnesinin “Okul” property’si olması ve bu property’nin de ait olduğu okulu göstermesi durumudur.Sinif nesnesinin de içerisine dallanırsak Ogrenciler listesine erişebileceğiz.“İlişki” kelimesinin bize söylediği şey tam olarak bu…

Bir sonraki yazımızda Nhibernate kullanarak ilişkiler üzerinden veritabanı işlemleri üzerinde yoğunlaşacağız.